Rok od meteorytu czelabińskiego

Kosmonauta.net | dodano: 2014-02-18 (10:50) 27 opinii Kosmonauta.net Rok od meteorytu czelabińskiego (fot. ALEXANDER KHLOPOTOV / URAL FEDERAL UNIVERCITY)
  A A A
Mija właśnie rok od spadku meteorytu czelabińskiego. Czego w międzyczasie się o nim dowiedzieliśmy?

15 lutego 2013 roku na trwale zapisze się w historii astronomii. Tego dnia, oprócz oczekiwanego przelotu planetoidy 367943 Duende (2014 DA14), nad Czelabińskiem w Rosji nastąpiło wyjątkowe zjawisko. Około godziny 09:20 czasu lokalnego (04:20 CET) zaobserwowano potężny bolid, którego fala uderzeniowa wyrządziła sporo zniszczeń na Ziemi, głównie powodując rozbicie szyb. W wyniku zajścia tego zjawiska ponad tysiąc osób zostało rannych. Maksymalna jasność bolidu została oceniona na -27 magnitudo.

W kolejnych miesiącach trwały poszukiwania szczątków bolidu. Najwięcej z nich znaleziono w okolicach jeziora Czebarkul, znajdującego się kilkanaście kilometrów na zachód od Czelabińska. Łącznie znaleziono już przynajmniej kilkaset kilogramów meteorytów. Z uwagi na miejsce lądowania, nazwa „meteoryt Czebarkul” była początkowo stosowana w stosunku do odnalezionych fragmentów bolidu czelabińskiego, choć z czasem częściej zaczęto używać także nazwy „meteoryt Czelabińsk”, która stała się oficjalną nazwą. Z wydarzeniem łączy się też najprawdopodobniej pierwsze w historii zarejestrowanie momentu upadku dużego fragmentu meteorytu.

Zbiór nagrań bolidu czelabińskiego

Laboratoryjne analizy zebranych okazów wykazały, że „meteoryt Czelabińsk” jest typowym meteorytem kamiennym (chondrytem) typu LL5. Planetoida 25143 Itokawa, którą odwiedziła japońska sonda Hayabusa, jest także typu LL5. Około 10% zbieranych chondrytów na Ziemi należy do typu LL. W składzie tego meteorytu jest jest duża ilość oliwinów i piroksenów, natomiast mało żelaza metalicznego. Największy odnaleziony fragment tego meteorytu miał 654 kg. Co ciekawe, jak na razie odnaleziono zaledwie 0,04% całkowitej szacowanej masy meteorytu. Co prawda większość meteorytu wyparowała podczas przejścia w atmosferze a część zamieniła się w pył, ale jeszcze przynajmniej kilka ton materii może czekać na odkrywców.

Rok po bolidzie czelabińskim wiemy już, że obiekt miał średnicę około 18-20 metrów, miał masę 12-13 tysięcy ton (prawie 2 x więcej od metalowego szkieletu wieży Eiffela), wszedł w atmosferę z prędkością około 19 km/s i rozpadł się na wysokości około 30 kilometrów. Orbita meteoru czelabińskiego była dość eliptyczna – peryhelium znajdowało się pomiędzy Ziemią a Wenus, natomiast aphelium sięgało Pasa Planetoid.

Upadek meteorytu czelabińskiego wywołał duży wpływ na analizę możliwości obrony powierzchni Ziemi przed kolejnymi uderzeniami. Niektóre nowe publikacje naukowe sugerują, że obiekt podobny masą i rozmiarami do czelabińskiego wchodzi w atmosferę naszej planety raz na około 40 lat, znacznie częściej niż to się wcześniej wydawało. Publikacje sugerują także, że populacja planetoid o podobnych rozmiarach w okolicach Ziemi może wynieść nawet 20 milionów. Co więcej, dziś wciąż brakuje technologii detekcji, które by były w stanie wykryć dużą część planetoid o takich rozmiarach – wiele z nich jest wykrywanych po przelocie obok Ziemi, szczególnie jeśli „nadleciały” od strony Słońca.

Dość mało jeszcze wiemy o pochodzeniu meteorytu czelabińskiego. Znamy jednak skały jako oddzielnego ciała, które 15 lutego 2013 roku weszło w atmosferę Ziemi. Jest to zaledwie 1,2 miliona lat – tylko tyle skały tego meteorytu były wystawione na promieniowanie kosmiczne. W skali astronomicznej jest to bardzo krótki czas, co oznacza, że wcześniej meteoryt czelabiński był częścią większego ciała, które prawdopodobnie doznało fragmentacji podczas zbyt bliskiego przejścia obok Ziemi. Oznacza to, że w okolicach naszej planety może się znajdować jeszcze wiele „meteorytów czelabińskich”.

We wnętrzu tego meteorytu znaleziono brekcje IMB (impact melt breccia), które są tworzone podczas uderzenia jednej planetoidy w drugą. W tej chwili przypuszcza się, że takie uderzenie uwolniło obiekt około 115 milionów lat temu, który po dalszej fragmentacji 114 milionów później stał się meteorytem czelabińskim. Pojawiły się niedawno podejrzenia, że meteoryt może być powiązany z planetoidą bliską Ziemi o oznaczeniu (86039) 1999 NC43. Ta planetoida ma średnicę 2,2 km. Nie ma jeszcze mocnego powiązania obiektu czelabińskiego z konkretną grupą planetoid, ale podejrzewa się, że meteoryt mógł pochodzić od rodziny Flora (od nazwy planetoidy 8 Flora). Ta grupa wydaje się być głównym źródłem meteorytów typu L i LL. Co ciekawe, z rodziną Flora często jest kojarzona także planetoida, która 66 milionów lat temu uderzyła w Ziemię i zakończyła okres panowania dinozaurów.

Uzyskane z tego spadku meteoryty niewątpliwe będą jeszcze przez kolejne lata analizowane przez wiele grup naukowców z całego świata. Meteoryt czelabiński zbiega się także z rosnącym zainteresowaniem wielu agencji kosmicznych programami typu SSA (Space Situational Awareness), które stawiają sobie za cel m.in. szybką detekcję małych planetoid przelatujących blisko Ziemi. Polska także chce wziąć aktywny udział w projektach związanych z SSA, realizowanych w ramach Europejskiej Agencji Kosmicznej.

(NASA, PFA, Sc, N, Arxiv)

Polub odkrywcy.pl na Facebooku

Wydanie internetowe: Kosmonauta.net

oceń
tak 53 92.98%
nie 4 7.02%

Podziel się



Opinie (27)

Pozostało znaków: 4000

REGULAMIN

1
15
~hix-amator 2014-02-21 (11:07) 3 lata 6 miesięcy 1 dzień 22 godziny i 46 minut temu

1. Jak coś co ma 20 metrów może mieć mase 13 000 ton??? 2. Z kąd w kosmosie (który wydaje się raczej stateczny) takie prędkości? 19 km|s to dużo.

odpowiedz

pokaż 6 ukrytych odpowiedzi

2
0
~Seba 2014-10-17 (19:21) 2 lata 10 miesięcy 5 dni 14 godzin i 32 minuty temu

sprawdzaliscie czy nie ma tam Songo ?

odpowiedz

1
0
~K4rmel 2014-10-11 (09:16) 2 lata 10 miesięcy 12 dni i 37 minut temu

65 mln lat temu uderzyła w ziemie, a nie 66 mln jak napisał autor.

odpowiedz

8
3
~Adz 2014-02-21 (09:35) 3 lata 6 miesięcy 2 dni i 18 minut temu

Jutro koniec swiata!

odpowiedz

6
5
~bobi 2014-02-20 (14:09) 3 lata 6 miesięcy 2 dni 19 godzin i 44 minuty temu

A wiecie ze kilka dni temu podobnej wielkosci meteoryt eksplodowal nad argentyna , eksplozje bylo slychac w odleglosci 150 km, meteoryt powybijal szyby w oknach, filmy sa na youtube. Nikt o tym nie mowi. Dlaczego?

odpowiedz

pokaż 3 ukryte odpowiedzi

1
0
~omnibus 2014-02-21 (08:04) 3 lata 6 miesięcy 2 dni 1 godzinę i 49 minut temu

mija rok od spadku? czyli co autor mial na mysli... spadek to jest cen w sklepie (teoria) albo kasiory odziedziczone po wujku z Ameryki (tez teoria), ale o spadku meteorytu (szkoda ze nie meteora) slysze pierwszy raz w zyciu

odpowiedz

9
0
~miras 2014-02-20 (22:12) 3 lata 6 miesięcy 2 dni 11 godzin i 41 minut temu

Tym ruskim to dobrze. Mają ropę, złoto i jeszcze im meteory lecą z nieba :)

odpowiedz

10
1
~piecyk 2014-02-19 (10:11) 3 lata 6 miesięcy 3 dni 23 godziny i 42 minuty temu

Przybył pewnie z odległego Fordonu...

odpowiedz

pokaż 1 ukrytą odpowiedź

1
14
~astronom 2014-02-20 (20:54) 3 lata 6 miesięcy 2 dni 12 godzin i 59 minut temu

Jak dobrze się przyjrzeć filmom w internecie z tego zdarzenia to można zauważyc że była to próba generalna dwóch rodzajów nowej super broni, rakiety balistycznej i tarczy antyrakietowej. To nie zaden meteoryt, bo meteoryty tak się nie zachowują, po prostu rosja dysponuje nowymi rodziajami super broni, dokładnie jak przed IIWŚ, czyżby szykowała się trzecia wojna?

odpowiedz

6
11
~błędne datowanie radioizotopowe 2014-02-20 (11:12) 3 lata 6 miesięcy 2 dni 22 godziny i 41 minut temu

Badania wykazały,że "zaledwie" 1,2 miliona lat meteoryt były wystawiony na promieniowanie kosmiczne. A Układ Słoneczny ma rzekomo 4,6 MILIARDA lat. Aby się całkowicie nie ośmieszyć, należy więc przyjąć że meteoryt był "schowany" wewnątrz innego ciała, a nastepnie został "wyrwany". I tak w skrócie wygląda "wiarygodność" współczesnych teorii astronomicznych. Żenada!

odpowiedz

pokaż 2 ukryte odpowiedzi

2
10
~EURO GUPEK 2014-02-20 (12:14) 3 lata 6 miesięcy 2 dni 21 godzin i 39 minut temu

,, Z PRZYMROZENIEM OKA ,, badajacy koscielny i organista [ w medalu kamila orzekli jednoznaczne - to czesc od mechanizmu [ latajacych w przestworzach ] ANIOLOW ] - a tych widzieli piloci ze stanow !!! jest to prawdopodobnie czesc kola zebatego ? wiadomosc bedzie jeszcze autoryzowana przez zwierzchnika i ukaze sie w ksiazce pt, NIE Z TEJ ZIEMI !!!

odpowiedz

pokaż 1 ukrytą odpowiedź

1
0
~jasiek 2014-02-20 (15:53) 3 lata 6 miesięcy 2 dni 18 godzin i 1 minutę temu

niech mi ktoś da namiary na skup meteorytow.

odpowiedz

18
0
~oko: 2014-02-20 (10:59) 3 lata 6 miesięcy 2 dni 22 godziny i 54 minuty temu

czyli, nie wiemy prawie nic.

odpowiedz

15
4
~aglad 2014-02-20 (09:48) 3 lata 6 miesięcy 3 dni i 5 minut temu

"Mało wiemy o pochodzeniu meteorytu". Wiemy wszystko został stworzony 1-go dnia.

odpowiedz