Po co liście jesienią zmieniają kolor?

WP.PL | dodano: 2013-09-26 (21:04) 4 opinie WP.PL Po co liście jesienią zmieniają kolor? (fot. Thinkstockphotos)
  A A A
Podczas najbliższych tygodni na naszych oczach rozegra się piękny przyrodniczy spektakl – liście drzew staną się żółte, pomarańczowe i czerwone, po czym opadną. To tak oczywiste zjawisko, że zwykle nie zastanawiamy się nad skomplikowanymi przemianami biochemicznymi leżącymi u jego podłoża. Nauka od dawna zna mechanizm jesiennego żółknięcia liści, trudniej jednak odpowiedzieć na pytanie – po co?

Co dzieje się wewnątrz żółknącego liścia?

Przeżycie do następnego sezonu wegetacyjnego w dobrej formie to podstawowe zadanie roślin, kiedy kończy się okres długich i słonecznych dni, a temperatura spada coraz częściej w okolice zera. W takich warunkach zmiana koloru liści następuje w wyniku zbyt małej ilości światła słonecznego i rozkładania zielonego barwnika roślinnego – chlorofilu. Jest on potrzebny, aby w liściach zachodził kluczowy dla życia roślin proces – fotosynteza. Podczas fotosyntezy rośliny wytwarzają związki organiczne, z których mogą czerpać energię (np. glukozę), a potrzebują do tego jedynie wody i światła. Przy okazji do atmosfery wydzielany jest tlen. To jeden z najbardziej kluczowych procesów dla istnienia życie na Ziemi. Wracając jednak do chlorofilu – w młodych liściach jest go tak dużo, że nie zauważamy innych barwników znajdujących się w tkankach rośliny (żółtych karotenoidów i czerwonych antocyjanów). Kiedy następuje spadek ilości, a następnie całkowite rozłożenie zielonego barwnika, uwidaczniają się pozostałe barwy. Następnie enzym o nazwie celulaza stopniowo rozpuszcza miejsce łączenia liścia z łodygą. Na tej ostatniej pozostaje po tym procesie tylko niewielka "blizna", a stosy opadłych liści po rozłożeniu przez grzyby i bakterie stają się dodatkowym „zastrzykiem” materii organicznej, którą roślina wchłania poprzez korzenie.

Po co liście żółkną i opadają?

W przyrodzie nic nie odbywa się niepotrzebnie, a opadanie liści jest stosunkowo nową ewolucyjną zdobyczą roślin. Zrzucenie liści okazuje się korzystne, szczególnie w tych szerokościach geograficznych, w których na długie miesiące spada dobowa liczba słonecznych godzin. Gdyby roślina musiała utrzymywać je (m.in. zaopatrywać w składniki odżywcze) podczas zimy, bilans energetyczny całego organizmu okazałby się bardzo niekorzystny. Liście nie opadają przecież sezonowo w lasach tropikalnych, gdzie światło słoneczne dostępne jest przez cały rok, ani też w iglastych lasach tajgi, w których z kolei roślinom nie opłacałoby się wytwarzanie nowych liści podczas bardzo krótkiego lata. Jesienny spektakl z płomiennymi kolorami w rolach głównych mamy więc szczęście obserwować tylko w strefie klimatu umiarkowanego.

O ile opadanie liści jest więc uzasadnione, o tyle naukowcom do dziś trudno rozstrzygnąć po co liście stają się żółte i czerwone.

Jedna z hipotez wyjaśniających to zjawisko mówi np. o odstraszającym wpływie jaskrawych kolorów na owady, które przed zimą szukają schronienia dla siebie lub swoich jaj. Botanicy zaobserwowali rzeczywiście, że te drzewa, które jesienią prezentowały najbardziej „bojowe”, jaskrawe barwy, wiosną okazywały się najzdrowsze.

Inna koncepcja wyjaśnia całe zjawisko z biochemicznego punktu widzenia. Ponieważ przed zimą drzewa magazynują wszelkie dostępne dla nich składniki odżywcze, muszą m.in. wycofać z liści węglowodany, związki fosforu i azotu i wykorzystać je następnie do tworzenia nowych tkanek. Podczas tego procesu antocyjany i karotenoidy pełnią funkcję ochronną – zmniejszają ilość światła docierającego do tkanek rośliny, przez co tworzy się mniej wolnych rodników, które mogłyby uszkadzać komórki, a cała biochemiczna reorganizacja zachodzi bez zakłóceń.

Na kolejny zielony sezon poczekamy w naszej szerokości geograficznej co najmniej do marca. Większość drzew wypuszcza pierwsze młode liście dopiero w ostatnich dniach kwietnia. Następuje to pod wpływem rosnącej temperatury.

AO / AB, WP.PL



Polub odkrywcy.pl na Facebooku

Wydanie internetowe: WP.PL

oceń
tak 10 83.33%
nie 2 16.67%

Podziel się



Opinie (4)

Pozostało znaków: 4000

REGULAMIN

2
0
~gg 2013-10-22 (19:33) 3 lata 9 miesięcy 27 dni 4 godziny i 30 minut temu

I tak w kółko macieju.

odpowiedz

1
0
~dziub 2013-10-20 (21:12) 3 lata 9 miesięcy 29 dni 2 godziny i 51 minut temu

chce wiosny

odpowiedz

0
0
~bieda 2013-09-30 (14:38) 3 lata 10 miesięcy 19 dni 9 godzin i 25 minut temu

dboom faktycznie jest to piękne :) i taka rada dla wp.pl, jeśli jest jakiś artykuł pisany na dany temat to błagam o zaciągnięcie szczegółowych informacji w tym zakresie, bo już nie pierwszy raz w artykułach są dziwne informacje

odpowiedz

0
0
~dboom 2013-09-28 (22:59) 3 lata 10 miesięcy 21 dni 1 godzinę i 4 minuty temu

mniejsze o to jak i po co, są przepiękna

odpowiedz

Szukaj w serwisie

Regulamin serwisu odkrywcy.pl

Bądź z nami na bieżąco