Rośliny mogą czuć pole magnetyczne Ziemi

PAP | dodano: 2014-01-28 (08:57) 0 opinii PAP sadzonka (fot. Roman Sakhno/Fotolia)
  A A A
Dość powszechnie wiadomo, że niektóre zwierzęta są bardzo wrażliwe na ziemskie pole magnetyczne, które pomaga im choćby orientować się w przestrzeni. Z nowych badań wynika, że na pole magnetyczne Ziemi mogą reagować również rośliny.

Naukowcy zastanawiają się, czy ewolucja roślin w historii Ziemi - a zwłaszcza pojawienie się i rozprzestrzenienie roślin kwitnących (okrytonasiennych) mogła nabierać tempa i intensywności w okresach historycznej zamiany biegunów magnetycznych planety.

- W porównaniu do badań zwierząt mało wiadomo na temat wyczuwania pola magnetycznego Ziemi przez rośliny, choć tematy te zaczęto poruszać już ponad 70 lat temu - zauważa na łamach styczniowego "Trends in Plant Science" Andrea Occhipinti z Uniwersytetu Turynu i jej zespół.

Pojawiło się co prawda kilka prac sugerujących, że rośliny reagują na pole magnetyczne - zarówno silne, jak i słabe. Świadczące o tym eksperymenty trudno było jednak powtórzyć, dlatego wiele pytań pozostało bez odpowiedzi.

Zdolność ptaków do wykrywania pola magnetycznego ma związek z obecnością w ich oczach kryptochromów - białek będących fotoreceptorem światła niebieskiego. Uważa się, że kryptochromy aktywują się pod wpływem światła, ale z czasem stają się wrażliwe również na pole magnetyczne. Takie samo białko wykryto u roślin. Dlatego też naukowcy podejrzewają, że przynajmniej teoretycznie także rośliny mogą reagować na pole magnetyczne. A jeśli taki mechanizm rzeczywiście istnieje - naukowcy chcą wiedzieć, po co on roślinom, które przecież nie migrują.

- Rośliny prawdopodobnie nie wyczuwają pola magnetycznego Ziemi - zauważa cytowana przez "Discovery News" fizyk Ilia Solov'yov z University of Southern Denmark. Solov'yov badała kryptochromy, które występują również u człowieka. - Fakt posiadania kryptochromów przez rośliny jest prawdopodobnie analogiczny do faktu posiadania ich przez ludzi - mówi Solov'yov.

Badaczka przypomina o mechanizmach ewolucji, dzięki którym u każdego gatunku można znaleźć narządy lub funkcje, które dawniej były potrzebne, a obecnie wydają się zbędne. U ludzi jest to np. wyrostek robaczkowy (który pomagał trawić naszym przodkom), mały palec stopy czy zęby mądrości. Zdarza się, że takie organy znajdują nowe zastosowania. Z reguły jednak stopniowo zanikają, chyba że - z tajemniczych powodów, uparcie gatunkowi towarzyszą.

Zdaniem Occhipinti kryptochromy u roślin mogą być pomocne podczas reakcji na obecne w glebie cząsteczki, na które wpływa pole magnetyczne, np. niektóre związki wapnia. Na razie pytań wciąż jest więcej, niż odpowiedzi.

- Dlaczego rośliny miałyby regulować swoje procesy fizjologiczne w reakcji na zmiany pola magnetycznego Ziemi? I jak to pole wpływa na rozwój roślin? I czy mechanizmy biofizyczne z udziałem kryptochromów mają znaczenie dla wykrywania przez rośliny pola magnetycznego? - zastanawia się badaczka.

Naukowcy zadają również pytanie, czy zmiany zachodzące w ziemskim polu magnetycznym mają cokolwiek wspólnego z ewolucją roślin?

- Niektórzy sugerowali, że podczas zamiany magnetycznych biegunów organizmy żyjące na Ziemi są narażone na większe dawki promieniowania kosmicznego i ultrafioletowego - przypomina Occhipinti.

Teoretycznie może to powodować więcej szkód w ich materiale genetycznym, co prowadzi do większej liczby mutacji i może przyspieszyć tempo ewolucji nowych gatunków.

Zespół Occhipinti badał też historię ziemskiego pola magnetycznego i ewolucję roślin okrytonasiennych (istniejących na Ziemi od ok. 136 mln lat) i dostrzegł pewną zbieżność. W okresach, gdy pole magnetyczne naszej planety wyglądało tak, jak dziś (gdy kompas wskazuje na północ, a nie na południe) - wydaje się, że ewoluuje nieco więcej nowych rodzin roślin okrytonasiennych, niż w czasach, w których pole magnetyczne było odwrócone.

Oczywiście można to wyjaśniać również inaczej, np. zmianami klimatu. Nie można jednak wykluczyć, że pole magnetyczne Ziemi i wrażliwość na nie mogą grać dość ważną rolę w ewolucji roślin - dodaje Occhipinti.

(PAP) zan/ krf/

Polub odkrywcy.pl na Facebooku

Wydanie internetowe: PAP

oceń
tak 4 80%
nie 1 20%

Podziel się



Opinie (0)

Pozostało znaków: 4000

REGULAMIN

Ten materiał nie ma jeszcze żadnej opinii. Twoja może być pierwsza!

Szukaj w serwisie

Regulamin serwisu odkrywcy.pl

Zobacz także

Bądź z nami na bieżąco