Co jedli Rzymianie?

archeowieści.pl | dodano: 2013-09-12 (10:21) 5 opinii Co jedli Rzymianie (fot. PD)
  A A A
Znalezienie odpowiedzi na zadane w tytule pytanie wydaje się bardzo łatwym zadaniem. Wszak do naszych czasów zachowało się wiele starożytnych opisów rzymskiej sztuki kulinarnej i uczt. To jednak tylko pozory, gdyż teksty te mają poważną wadę.

Starożytne źródła przekazują nam informacje o wielkiej różnorodności produktów trafiających na stoły Rzymian. Spotykamy tam liczne (w tym egzotyczne) owoce, warzywa, przeróżne mięsa, ryby, owoce morza, ślimaki i wiele innych. Problem w tym, że autorzy tych tekstów opisywali nam prawie wyłącznie menu elity rzymskiego imperium. Pożywienie ludzi ubogich i niewolników interesowało ich bardzo rzadko.

Dlatego badacze mieli pewne problemy z ustaleniem diety przeciętnego Rzymianina. W nauce wykształciło się więc dość ogólne przekonanie, że jadłospis takich ludzi opierał się na śródziemnomorskiej trójcy: zbożu, winie i oliwkach.

Jest to jednak informacja bardzo ogólna i w dodatku zakładająca wielką jednolitość zwyczajów i możliwości żywieniowych Rzymian. Dlatego właśnie antropolodzy Kristina Killgrove z University of West Florida i Robert H. Tykot z University of South Florida przeprowadzili analizy izotopowe próbek pobranych z kości udowych 48 starożytnych mieszkańców miasta Rzymu i jego okolic, którzy żyli w I-III w. n.e., a więc okresie największej potęgi cesarstwa. Szacuje się, że w regionie tym mieszkało wówczas ponad milion ludzi.

Badane próbki pochodziły od ludzi pochowanych na dwóch rzymskich cmentarzach – Casal Bertone, które znajdowało się zaraz za murami miasta i składano tam jego mieszkańców oraz Castellaccio Europarco, który leżał dalej od murów na zdecydowanie bardziej podmiejskim terenie u był najpewniej przeznaczony dla ludzi mieszkających już poza miastem.

Naukowcy analizowali izotopy węgla i azotu, które przenikają do naszych organizmów wraz z jedzeniem i często pozwalają określać rodzaj pożywienia. Dzięki proporcjom różnych izotopów węgla da się np. określić, czy dana osoba jadła głównie pszenicę i owies, czy też proso. Izotopy azotu pozwalają zaś naukowcom określać pochodzenie spożywanego białka.

Wyniki badań zaprzeczyły tezie o jednolitej diecie Rzymian. Okazało się bowiem, że wyniki dość mocno różnią się w zależności od miejsca pochowania. Zdaniem dwójki antropologów badani ludzie jedli głównie pszenicę i mięso zwierząt lądowych. Okazało się jednak, że spore znaczenie miało w diecie również proso, a jego udział był najwyraźniej uzależniony od pozycji społecznej i miejsca zamieszkania.

I tak osoby złożone w mauzoleum na cmentarzu w Casa Bertone, a więc w dość prestiżowym miejscu pochówku, jadły proso w niewielkiej ilości. Trochę więcej prosa zjadały osoby pochowane w otaczających mauzoleum grobach. Jednak szczątki osób z podmiejskiego Castellaccio Europarco wskazywały na dużo większy udział prosa w diecie, niż u kogokolwiek z Casa Bertone.

Dotąd w nauce dość popularna była teza, że Rzymianie w zasadzie prosa nie jedli. Wynikało to stąd, że starożytni autorzy przedstawiali je najczęściej jako gorsze zboże dobre na paszę dla zwierząt, a dla ludzi nadające się tylko w czasach głodu. Uprawa prosa w Italii była jednak bardzo łatwa i tamtejszy klimat pozwalał na bardzo dobre plony. Było więc ono bardzo tanie i zdaniem badaczy stanowiło podstawę diety dla wielu ubogich Rzymian.

Brak jednolitej „rzymskiej” diety jest jeszcze bardziej widoczny, gdy wyniki, które uzyskali Killgrove i Tykot, połączy się z podobnymi badaniami szczątków z innych miejsc. Wtedy bardzo wyraźne widać, że szerokie masy jadły głównie jedzenie miejscowego pochodzenia, a nie produkty sprowadzane z innych części imperium.

Dieta była więc w dużym stopniu uzależniona od tego, co zapewniało lokalne środowisko. Na przykład ludzie żyjący przy morzu bądź rzekach mieli więcej białka pochodzącego od ryb i innych stworzeń wodnych. Nie jest to oczywiście nic wyjątkowego. Takiego zróżnicowania w zasadzie należało się spodziewać, ale nie było ono zbyt widoczne w tekstach starożytnych pisarzy, których uwaga skupiała się na elitach Rzymu.

Wyniki badań ukazały się w Journal of Anthropological Archaeology.

Wojciech Pastuszka

Tekst pochodzi z serwisu www.archeowiesci.pl





Polub odkrywcy.pl na Facebooku

oceń
tak 7 100%
nie 0 0%

Podziel się



Opinie (5)

Pozostało znaków: 4000

REGULAMIN

2
1
~gosc 2014-01-19 (01:49) 3 lata 10 miesięcy 2 dni 18 godzin i 29 minut temu

ponoc najlepsze jadla byly za Krola SASA

odpowiedz

1
0
~zim 2013-09-16 (15:29) 4 lata 2 miesiące 5 dni 4 godziny i 49 minut temu

nic tu ciekawego niem w tym artykule.

odpowiedz

37
4
~Polak 2013-09-14 (13:26) 4 lata 2 miesiące 7 dni 6 godzin i 52 minuty temu

Jedli to co teraz Polacy. Szlachta i nowobogatcy tłuste pieczenie, wino i kawior a społeczeństwo sztuczne przetwory z biedronki i chińskie zupki.

odpowiedz

5
0
~blee 2013-09-13 (20:12) 4 lata 2 miesiące 8 dni i 6 minut temu

jak to co jedli, pieczeń rzymska, sałatę rzymską i rzymły :P

odpowiedz

1
2
~cyc 2013-09-12 (17:36) 4 lata 2 miesiące 9 dni 2 godziny i 42 minuty temu

cycki

odpowiedz