Gdy msza była obowiązkowa

WP.PL | dodano: 2013-11-15 (15:16) 246 opinii WP.PL Gdy msza była obowiązkowa (fot. sxc.hu)
  A A A
Zarówno Polska Piastów, jak i Rzeczpospolita Obojga Narodów były państwami względnie tolerancyjnymi. Wolność wyboru w kwestiach religijnych dotyczyła jednak tylko wybranej części społeczeństwa. Chłopi mieli absolutny obowiązek uczestniczenia w mszy świętej - pod groźbą kary.

10 groszy albo 12 kijów

Księża w dawnej Polsce pilnowali, aby ich wierni co niedzielę uczestniczyli we mszy. Aby mieć pewność, że wszyscy mieszkańcy danej miejscowości zjawią się w kościele, przygotowywali odpowiednie zapisy w tzw. „wilkierzach” (zbiorach ustaw wydawanych przez pana dla wsi). Na ogół obowiązkowa była również doroczna spowiedź.

W wilkierzu dla starostwa tokarskiego pojawia się następująca regulacja: „powinni będą poddani tak w niedzielę, jako i inne święta od kapłana zapowiedziane chodzić do kościoła [...] z dziatkami i czeladzią [...] całej mszy świętej i kazania albo katechizmu wysłuchać pod karą 10 groszy do kościoła, z których jeden grosz idzie na organistę, który niedbałych i nieobecnych ma spisywać i do księdza plebana i sołtysa odnosić”. Diecezje sambijskie uzupełniały swoje regulacje o zakaz spóźniania się oraz nakaz spędzenie mszy wewnątrz budynku kościelnego, nie zaś na dziedzińcu.

10 groszy było wówczas karą bardzo wysoką. Jeszcze wyższa przewidywana była za uchylenie się od spowiedzi. Wierny, który nie wyznał swoich grzechów przynajmniej raz do roku, zobowiązany był do dostarczenia na plebanię 5 funtów wosku. Niektóre kodeksy były jeszcze surowsze: jeden z klasztorów przewidywał za niechodzenie do kościoła karę 12 kijów.

Warto zwrócić uwagę na wspomnianego organistę, który „niedbałych i nieobecnych ma spisywać”. W różnych wsiach różne osoby pełniły rolę gorliwych stróżów sumienia. W dobrach pabianickich i rzgowskich kapituła krakowska, która także wprowadziła zapis obowiązku bycia na mszy i wysłuchania kazania, rozstawiała „na każdej ulicy i rynku specjalnych dziesiętników, którzy mieli pilnować, by „służby Bożej nikt nie omieszkiwał”. Ci, którzy nie znajdowali się w kościele wtedy, kiedy trzeba, trafiali na listę, którą dostarczano miejscowym władzom. Zaś „organom ścigania” przypadała 1/3 z nałożonej na „bezbożnika” kary. Drugą część kwoty otrzymywał pleban, reszta szła na „fabrica ecclesiae” (budowę kościoła).

Wierni trzymani w ryzach

Dbałość o to, by mieszkańcy wsi nie opuszczali coniedzielnej mszy, była elementem ówczesnej polityki stanowej. Biskupi w swoich wsiach mieli przywileje robienia z poddanymi tego, co im się podobało. Poza przymusem płacenia dziesięciny, księża egzekwowali także opłatę za doroczną kolędę.

Co ciekawe, także we wsiach nienależących do biskupa obowiązywało uczestnictwo we mszy. Kara za niechodzenie do kościoła była zatem częścią większego systemu. Chłopi poddani panom świeckim obciążeni byli licznym i uciążliwym świadczeniom także na rzecz duchowieństwa. Głównym ciężarem była dziesięcina pobierana nie tylko ze zboża, lecz także z gęsi, owiec, kóz i innych hodowlanych zwierząt. Obowiązek dawania na Kościół tłumaczono przez powoływanie się na wolę Boga.

Hojność szlachty wobec kościołów i klasztorów tłumaczy się między innymi właśnie tym, że katolicyzm był podporą ich klasowego panowania. Wyjaśnia to, dlaczego nawet protestanccy panowie wspierali w Polsce katolicyzm. Izabela Skierska w monografii „Obowiązek mszalny w średniowiecznej Polsce” przywołuje postać właścicielki Gorlic, która wyznawała kalwinizm. Mimo odmiennej religii i tak zmuszała poddanych do cotygodniowych wizyt w katolickim kościele.

Buntowników, którzy sprzeciwiali się swoim obowiązkom, straszono przerażającymi wizjami piekieł. Kiedy wizja tego typu nie odnosiła skutku, nakładano na sprzeciwiających się hierarchii kary doczesne. Na przykład chłostę.

Ewa Frączek, WP.PL



Polub odkrywcy.pl na Facebooku

Wydanie internetowe: WP.PL

oceń
tak 60 39.22%
nie 93 60.78%

Podziel się



Opinie (246)

Pozostało znaków: 4000

REGULAMIN

16
2
~Czeladnik 2013-11-23 (15:10) 3 lata 9 miesięcy 27 dni 5 godzin i 36 minut temu

Do internauty o nicku "as"! Przeczytałem uważnie Twój post i jestem zdumiony jego treścią. Oczywiście, masz pełne prawo do własnych poglądów i opinii, ale staraj się uszanować również osoby, mające poglądy odmienne, a nawet skrajnie inne od Twoich. W dyskusji, na jakikolwiek temat, wykaż odrobinę tolerancji i zrozumienia dla odmiennych poglądów. Nie możesz rozmawiać z pianą nienawiści lub wyraźnej niechęci na ustach. Dziwię się, że muszę mówić Tobie rzeczy podstawowe. Stwierdzasz, że religia nie jest prywatną sprawą każdego człowieka. To jest nieprawda. Religia jest sprawą prywatną, z jednym tylko wyjątkiem. A mianowicie: wszyscy podatnicy płacą podatki i określona część tych podatków jest przeznaczana dla kościołów i związków wyznaniowych. Ja również, jako osoba niereligijna, część swoich dochodów /w ramach podatków/ przeznaczam na działalność religijną. I w tym przypadku, religia nie jest sprawą prywatną człowieka. Wszystko inne, związane z duchowością /w tym z religią/, jest prywatną sprawą każdego z nas. Następna sprawa: z treści Twojego postu wynika, że bardzo obnosisz się ze swoją religijnością i katolicyzmem. Twój wybór. Ale ... Z drugiej strony, wykazujesz i nawet szczycisz się tym, że uznajesz wyłącznie religię katolicką. Natomiast, wręcz nie znosisz, żeby nie powiedzieć nienawidzisz, innych wyznań - przede wszystkim islamu i judaizmu. Jesteś antysemitą i antymuzułmański. Jak Ty, osoba religijna, możesz pogodzić dwie, tak skrajne postawy? To jest zadziwiające! Czy wiesz, co niedawno papież Franciszek powiedział publicznie? Otóż powiedział, że chrześcijanin nie może być antysemitą! Dla Ciebie - chrześcijanina - słowa papieża powinny być jednoznaczne. Ponadto, w swoim poście używasz słów i określeń, które są niegodne chrześcijanina i człowieka cywilizowanego. Stwierdzam to z przykrością. Powtarzam: jest żenujące, abym ja - człowiek niereligijny i racjonalista - pouczał katolika, jak należy zachować się. Pamiętaj o jednym: bez względu na stosunek do religii, wierzeń i kościoła - warto być przyzwoitym, wyrozumiałym i tolerancyjnym. Naprawdę warto! Przy okazji, postaraj się zwalczać swoje fobie antyislamskie i antysemickie.

odpowiedz

pokaż 4 ukryte odpowiedzi

72
10
~emu 2013-11-20 (17:01) 3 lata 9 miesięcy 30 dni 3 godziny i 45 minut temu

Za rządów PIS,które jest zależne od episkopatu i Rydzyka wszystko jest możliwe.

odpowiedz

pokaż 2 ukryte odpowiedzi

6
26
~A.B. 2013-11-21 (06:56) 3 lata 9 miesięcy 29 dni 13 godzin i 50 minut temu

To były dobre czasy .Teraz ,to tylko bezbożny ateizm,ruja i poróbstwo. Trzeba wprowadzić obowiazek chodzenia na mszę,obowiakową spowiedź ,i religię na maturze.

odpowiedz

pokaż 3 ukryte odpowiedzi

117
6
~Katolik 87 2013-11-16 (14:51) 3 lata 10 miesięcy 3 dni 5 godzin i 55 minut temu

Pan Jezus nikogo nie przymuszał do chodzenia za nim ani nie kazywał Go słuchać na przymus -" ludzie ludziom zgotowali ten los" :/

odpowiedz

pokaż 3 ukryte odpowiedzi

26
4
~OOKO 2013-11-19 (10:15) 3 lata 10 miesięcy 10 godzin i 31 minut temu

BUNTOWNIKOW - zakuwano w tzw ,,KUNY ,, byly to obrecze -zamykane na rekach -wmurowane w mur kosciola od strony slonecznej - takiemu zakutemu mogl pleban nabluzgac a i w morde dac ?? od strony slonecznej po to - zeby mu sie chcialo pic - a nikomu nie wolno bylo niczego podac !!! co mialo swiadczyc jak bedzie w piekle !!! jak sobie POSTAL - bo tylko ta pozycja byla mozliwa - tak ze 2-3 dni pedzil do kosciola az mu sie rapcie grzlay !![ CZEGO TO CZLOWIEK Z MILOSCI -do 2-go czlowieka nie wymysli ] ??

odpowiedz

pokaż 1 ukrytą odpowiedź

3
3
~BOB 2013-12-04 (10:38) 3 lata 9 miesięcy 15 dni 10 godzin i 8 minut temu

kolejna bzdura w artykule wlascicielka Gorlic Kalwinka zmuszala poddanych do chodzenia do kosciloa!!! haha jak by zmusuzala to do chodzenia do swojego zboru! a tak a pro po do potopu szwedzkiego blisko 50% szlachty w Polsce bylo wyzanania nie katolickiego stad uchwalona "konfederacja warszawska" WIEC LUDZIE MYSLCIE i te Gorlice teraz doczytale a stamtad podzil moj pradziadek opisane w poscie wczesniej

odpowiedz

0
6
~BOB 2013-12-04 (10:34) 3 lata 9 miesięcy 15 dni 10 godzin i 12 minut temu

autor tego artykulu to debil, do XiX wieku kosciolow w PL bylo niewiele , i ja sam wiem jeszcze z opowiesci pradziadka ze do kosciola do ktorego mial 20 km w terenie podgorskim chodzilo sie obowiazkowo kilka razy w roku , bo to byla wyprawa na 2 dni, nie chodzily kobiety w ciazy i pologu male dzieci i ludzie starsi a w miastach nikt by sobie nie pozwolil na takie zastraszanie WIEC LUDZIE TROCHE ROZSADKU POMYSLCIE zamiast bic piane w komentarzach ktos ponizej pisal ze byl w kosciele w Ăźnster chyba chcial napisac i nie bierze pod uwage ze specjalnie sprzedaje sie niestworzone historie aby przyciagnac turystow LUDZIE MYSLCIE

odpowiedz

52
10
~Polak Niekatolik 2013-11-20 (18:25) 3 lata 9 miesięcy 30 dni 2 godziny i 21 minut temu

Mój Boże... dziękuję Ci za komunę. Ona poskromiła tych czarnych rzymskich dewotów

odpowiedz

pokaż 1 ukrytą odpowiedź

34
3
~Maria 2013-11-20 (18:39) 3 lata 9 miesięcy 30 dni 2 godziny i 7 minut temu

Bylam w MĂźnster, byl tam kosciol, w ktorym byly klatki do ktorych kiedys wsadzano ludzi niewierzacych i glodzilo na smierc. Tak KOSCIOL rozprawial sie ze swoimi przeciwnikami..... coz, czasy sie zmienily, kosciol i wiara, niestety nie.....

odpowiedz

pokaż 1 ukrytą odpowiedź

73
7
~duduś 2013-11-20 (12:25) 3 lata 9 miesięcy 30 dni 8 godzin i 21 minut temu

religia to opium dla ludu.

odpowiedz

pokaż 4 ukryte odpowiedzi

23
1
~odwrócony.. 2013-11-22 (13:13) 3 lata 9 miesięcy 28 dni 7 godzin i 33 minuty temu

Już w XI w. Słowianie pomorscy (Szczecinianie) poznali się na tych czarnych bandytach od krzyża, oświadczają biskupowi Ottonowi Mistelbachowi: "U was, chrześcijan, pełno jest łotrów i złodziei; u was ucina się ludziom ręce i nogi, wyłupuje oczy, torturuje w więzieniach; u nas, pogan, tego wszystkiego nie ma, toteż nie chcemy takiej religii! U was księża dziesięciny biorą, nasi kapłani zaś utrzymują się, jak my wszyscy, pracą własnych rąk" (Żywot świętego Ottona) DLACZEGO WIĘKSZOŚĆ RELIGII JEST SZKODLIWA? 1. Religie narzucają człowiekowi koncepcje filozoficzne życia i śmierci. 2. Religie udzielają prostych odpowiedzi na trudne pytania i nakazują wierzyć w ich prawdziwość nawet wtedy, gdy budzą wątpliwości. 3. Religie utrudniają indywidualny rozwój duchowy człowieka. 4. Religie zniewalają człowieka ekonomicznie i psychicznie. 5. Religie są odpowiedzialne za nietolerancję religijną i wiele wojen religijnych. 6. Religie narzucają człowiekowi moralność i sposób życia. 7. Religie fałszują obraz rzeczywistości - dopasowują świat do religijnych dogmatów. 8. Religie składają obietnice, których spełnienia nie są w stanie zagwarantować. 9. Religie terroryzują człowieka - straszą nieprzyjemnymi rzeczami, jeśli wierny nie będzie postępować zgodnie z religijnymi nakazami i rozkazami. 10. Religie uczą poddaństwa i służebności. 11.Religie, w większości z nich rządzą kapłani amoralni,pazerni i zboczeni..

odpowiedz

4
3
~ministrant 2013-11-21 (08:14) 3 lata 9 miesięcy 29 dni 12 godzin i 32 minuty temu

A co wtedy nam dawali , bo snickersów jeszcze nie było ?

odpowiedz

38
5
~edziko 2013-11-20 (21:24) 3 lata 9 miesięcy 29 dni 23 godziny i 22 minuty temu

Księża nadal robią ze swoimi poddanymi co chcą ale nie ze mną,od 10 lat nie chodzę do kościoła watykańskiego.I jestem z tego dumny.

odpowiedz

pokaż 3 ukryte odpowiedzi

28
12
~gosc 2013-11-20 (19:38) 3 lata 9 miesięcy 30 dni 1 godzinę i 8 minut temu

Przestancie pisac bzdury! Religia to prywatna sprawa a nie panstwowa!

odpowiedz

pokaż 3 ukryte odpowiedzi

11
2
~hahaha 2013-11-21 (07:56) 3 lata 9 miesięcy 29 dni 12 godzin i 50 minut temu

czarne małpy liczą tylko kasę a reszta to brednie

odpowiedz

27
129
~Cinek 2013-11-20 (13:32) 3 lata 9 miesięcy 30 dni 7 godzin i 14 minut temu

Co wy ateisci tak na nas katolików naskakujecie. My do WAs nic nie mamy nie chcecie chodzic do kościoła to nie, nie lubice koścoła wasza sprawa. Może to przejaw jakiejś frustracji, pustki z chwilą śmierci. My katolicy mamy perspektywę życia wiecznego. Wam pozostaje tylko problem spalonej tęczy, ochrony gejów, kupna na kredyt nowego mieszkania samochodu, wyjazdu na wakacje. A potem FACEBOOK !!!. Ja w tym czasie spedzam sobie czas w kościele, wychodzę lepszy duchowo. Trzymajcie się, będę się za Was modlił.

odpowiedz

pokaż 18 ukrytych odpowiedzi

19
47
~Jan 2013-11-20 (18:55) 3 lata 9 miesięcy 30 dni 1 godzinę i 51 minut temu

Ateiści nie chodzą do Kościoła ale lepiej wiedzą co się dzieje na Mszy. Ja pamiętam jak zmuszano nas do chodzenia na Pochód 1-maja, jak nakazywano do obowiązkowego uczestnictwa w imprezach zakładowych organizowanych w niedziele lub Boże Ciało, pamiętam jak SB śledziło swoich ( partyjniaków i dyrektorów) aby nie chodzili do Kościoła, jak utrudniano nam uczestnictwo w wszelkich uroczystościach kościelnych w dni powszednie. Organizowano czyny partyjne dla bezpartyjnych aby oderwać ludzi od kościoła. Teraz ci sami kłamią i szkalują kościół. Czytaj samemu historię , słuchaj starszych , a dowiesz się prawdy. I wiele innych zakazów i nakazów. Tak było.

odpowiedz

pokaż 5 ukrytych odpowiedzi

26
5
~gość 2013-11-21 (05:52) 3 lata 9 miesięcy 29 dni 14 godzin i 54 minuty temu

darmozjady w kieckach zawsze wykorzystywali biednych

odpowiedz

26
4
~ja 2013-11-21 (04:58) 3 lata 9 miesięcy 29 dni 15 godzin i 48 minut temu

jeszcze dzisiaj księża straszą piekłem ! a gdyby im zezwolono , chłosta byłaby nawet dzisiaj , normą !

odpowiedz

7
1
~Rockeed 2013-11-20 (23:54) 3 lata 9 miesięcy 29 dni 20 godzin i 52 minuty temu

10% toż takiej wolności ekonomicznej już na świecie nie ma. 23% VAT, 30% PIT, 19% CIT, 30% ZUS no i jeszcze nikomu nie znany podatek korupcyjny i mandaty. Wygląda na to że "liberalne demokracje" łaskawie zostawiają nam 10%. Chciałby się do państwa kościelnego jak najszybciej wrócić, tylko kto jeszcze myśli ???

odpowiedz

pokaż 2 ukryte odpowiedzi