Medyczna kariera Mikołaja Kopernika

WP.PL | dodano: 2014-02-19 (08:04) 82 opinii WP.PL
  A A A
Mikołaj Kopernik to jeden z najsłynniejszych Polaków w dziejach naszego narodu. Jego wybitne dzieło, wydane w 1543 roku, pt. „O obrotach ciał niebieskich”, opisujące teorię heliocentryczną, zmieniło bieg nauki i światopogląd. Mało kto jednak wie, że Kopernik był nie tylko astronomem i filozofem, ale również prawnikiem, a nawet lekarzem. Jak przebiegała jego medyczna kariera?

Mikołaj Kopernik urodził się 19 lutego 1473 r. w Toruniu i - jak na człowieka renesansu przystało - zajmował się w swoim dorosłym życiu wieloma dziedzinami nauk. Swoje kształcenie uniwersyteckie rozpoczął w 1491 roku na Akademii Krakowskiej (późniejszy Uniwersytet Jagielloński), gdzie pobierał nauki ogólnokształcące. Po czterech latach studiów, bez dyplomu ich ukończenia, powrócił na rodzinną Warmię i osiadł na dworze biskupim swego wuja, Łukasza Watzenridego. Dzięki aprobacie tego krewnego w 1496 roku pojechał na studia prawnicze do Bolonii, gdzie poznał astronoma Dominika Marię Novary, który zaszczepił w nim pasje do odkrywania nieba.

W 1500 roku pracował w Rzymie w papieskiej kancelarii prawniczej, po czym powrócił na moment na kanonię warmińską, lecz zabawił tam jednak długo, gdyż wysłano go na kolejne studia.
- Kopernik studiował we Włoszech medycynę na wyraźne życzenie i z potrzeby kapituły warmińskiej - brakowało lekarza - powiedział serwisowi odkrywcy.pl Henryk Szkop, dyrektor Muzem Mikołaja Kopernika we Fromborku.

Posłano go na najlepsza uczelnię medyczną w Europie - na Uniwersytet w Padwie. Zobowiązał się tym samym piastować po powrocie funkcję osobistego medyka biskupa Watzenridego. Po dwóch latach studiów, w 1503 roku, otrzymał dyplom na poziomie licencjata, który umożliwiał mu podjęcie praktyki lekarskiej.

„Doktor Kopernik”

Kopernik nie mógł oficjalnie być nazywany doktorem medycyny. „Jednak po przybyciu na Warmię, stale w korespondencji tytułowano go doktorem, nie zawsze zdając sobie sprawę iż był doktorem prawa” – pisze prof. Janusz Małłek z Uniwersytetu Mikołaja Kopernika w publikacji „Mikołaj Kopernik jako lekarz i prawnik”. Tytuł „medicinae doctor” nadał mu pośmiertnie biskup Marcin Kromer – widnieje na epitafium w katedrze fromborskiej. Mimo tego cieszył się zaufaniem swoich pacjentów, zwłaszcza, że jego pasja do pochłaniania wiedzy czyniła go naprawdę dobrym medykiem. Do 1512 roku zajmował się głównie starym, schorowanym wujem. Nie stracił jednak posady biskupiego lekarza. Następnie służył kolejnym warmińskim hierarchom, nawet przez wzgląd na swoje doświadczenie i autorytet wzywany był do Gdańska, a nawet Królewca. Był w stałym kontakcie z największymi sławami współczesnej mu medycyny m.in. dr. Wawrzyńcem Wildem czy dr. Benedyktem Solfem - nadwornym lekarzem króla Zygmunta I.

- Na Warmii praktykował jako medyk, przede wszystkim jako lekarz biskupów warmińskich oraz współbraci kanoników w Kapitule - mówi Henryk Szkop.- Świadczy o tym zachowana korespondencja od i do niego, na przykład list Kopernika do Albrechta, księcia pruskiego, w którym donosi, że napisał do lekarza króla polskiego Jana Benedykta Solfy z zapytaniem jak pomóc choremu urzędnikowi księcia Jerzemu von Kunheim ale dotychczas nie otrzymał odpowiedzi - dodaje dyrektor muzeum.

. W 1519 r. na terenie Warmii wybuchła zaraza. Na polecenie biskupa Fabiana Luzjańskiego Kopernik podjął się pomocy ludności wiejskiej borykającej się z chorobą. Niestety, mało jest wiarygodnych informacji z tego okresu. W 1970 roku w amerykańskim periodyku naukowym "The Journal of Amerikan Medical Association" pojawił się artykuł dotyczący udziału Polaka w zwalczaniu epidemii biegunki na olsztyńskim zamku w 1520 roku. „Według autorów Kopernik zalecił smarowanie chleba masłem z wierzchu, aby w ten sposób zmusić chłopów-dostawców do zachowania czystości” - pisze prof. Małłek, choć podkreśla, że publikacja ta budzi jego wątpliwości ze względu na brak adekwatnych przypisów. Czy rzeczywiście zwyczaj smarowania pieczywa masłem zawdzięczamy Kopernikowi? Trudno powiedzieć.

Główna praktyka lekarska słynnego astronoma związana była jednak z jego najbliższymi: wujem Łukaszem Watzenridym, którego opieką zajmował się na zamku biskupim oraz podczas licznym podróży, a także bratem Andrzejem, który towarzyszył mu podczas zagranicznych studiów.

Liczne źródła podają, że Andrzej cierpiał na trąd, jednak historyk dr Jerzy Sikorski zajmujący się historią Olsztyna oraz życiem Mikołaja Kopernika, uważa, że była to diagnoza błędna. „W źródłach archiwalnych, dostępnych w Archiwum Archidiecezji Warmińskiej w Olsztynie, jest sporo wiadomości o chorobie Andrzeja, który cierpiał na kiłę, współcześnie jeszcze kojarzoną z trądem i dlatego określaną jako lepra – pisze dr Sikorski. „W fazie szczytowej choroby na skórze twarzy, tułowia i rąk pojawiały się drobne owrzodzenia, chory gorączkował i tracił na wadze, odczuwał bóle mięśni, stawów i głowy, pojawiały się zmiany osobowości, chwiejność nastrojów i w fazie końcowej uszkodzenie układu nerwowego i śmierć. Kopernik zapewne niewiele mógł pomóc bratu, poza praktycznymi radami dotyczącymi opatrywania ropiejących ran i ogólnej higieny. Może próbował podawać mu doustnie jakieś zioła” – czytamy w publikacji historyka.

Ziołolecznictwo było domeną tamtych czasów, a Kopernik zgłębiał jej tajniki na równi ze szczegółami pionierskiej wówczas anatomii wykładanej w Padwie przez Gabriela Zerbi z Werony, autora słynnej "Anatomii ciała ludzkiego". „Na marginesach >>Chirurgii<< Piotra Argellaty pisał Kopernik tak: Co uchroni przed ukąszeniem wściekłego psa – patrz w pandektach o wierzbie. I dalej: Wywar z tamaryszku na krosty pomaga przeciw trądowi lub Otręby pomagają przy wzdęciach i bólach żołądka” – przytacza prof. Małłek. Prawdopodobnie w okresie prowadzenia praktyki lekarskiej astronom samodzielnie przygotowywał różne mieszanki ziołowe, które podawał swoim pacjentom.

- Na wewnętrznej stronie okładki jednej z jego książek zachowała się odręczna, zapewne popisowa recepta, w której wymienia jako jeden ze składników lekarstwa proszek z rogu jednorożca - dodaje Henryk Szkop - Jednak europejska medycyna czasów Mikołaja Kopernika powoli przestaje być mieszaniną rzemiosła i zabobonu, stając się w XVI wieku wiedzą ugruntowaną rozwojem nauk przyrodniczych.

„Kopernik nie dokonał żadnego przełomu w medycynie. Był dzieckiem swojej epoki, walczył z chorobami środkami, jakimi dysponowała ówczesna medycyna i to często z dobry skutkiem! – pisze historyk. – Dla nas jest on przede wszystkim genialnym astronomem, a dla współczesnych był kanonikiem i lekarzem, o czym świadczą jego portrety z konwalią w ręku, symbolem sztuki lekarskiej” – dodaje.

amd/AB, WP.PL

Polub odkrywcy.pl na Facebooku

Wydanie internetowe: WP.PL

oceń
tak 38 95%
nie 2 5%

Podziel się



Opinie (82)

Pozostało znaków: 4000

REGULAMIN

1
5
~RUBINOFF 2014-02-20 (09:58) 3 lata 8 miesięcy 28 dni 23 godziny i 6 minut temu

Wszystko byłoby OK, żeby nie te rysy germańskie Kopernika.

odpowiedz

pokaż 2 ukryte odpowiedzi

4
1
~polonista 2014-02-19 (23:08) 3 lata 8 miesięcy 29 dni 9 godzin i 56 minut temu

a wie ktoś skąd pochodzili rodzice kopernika ?

odpowiedz

pokaż 3 ukryte odpowiedzi

0
0
~Stan 2014-02-20 (10:31) 3 lata 8 miesięcy 28 dni 22 godziny i 33 minuty temu

Tytuł dzieła Kopernika brzmi "O obrotach sfer niebieskich" gdyż wtedy uważano, że planety tkwią w sztywnych przeźroczystych sferach.

odpowiedz

pokaż 1 ukrytą odpowiedź

1
2
~rem 2014-02-20 (10:25) 3 lata 8 miesięcy 28 dni 22 godziny i 39 minut temu

niby duchowny a miał babe, nie do mycia podłóg bynajmniej.. ;)

odpowiedz

pokaż 1 ukrytą odpowiedź

5
0
~qwerty 2014-02-20 (12:45) 3 lata 8 miesięcy 28 dni 20 godzin i 19 minut temu

był Polakiem bo bronił Olsztyn przed Zakonem Krzyżackim po drugie uznawał się za podannego obywatela Króla Polskiego i Wlk. Litwy po trzecie ojciec Kopernika walczył z zakonnem Krzyżackim pod Łasinem w czasie wojny Trzynastoletniej . Jego wuj był doradcą królów Polskich takich jak np. Zygmunt Stary oraz biskupem Warmii która od 1466 roku była w koronie Polski.

odpowiedz

1
0
~neor 2014-02-20 (11:28) 3 lata 8 miesięcy 28 dni 21 godzin i 36 minut temu

a doda mówi że był jej pra pra pra..... kuzynem i odziedziczyła po nim inteligencję i talent muzyczny

odpowiedz

2
3
~Neko 2014-02-20 (10:26) 3 lata 8 miesięcy 28 dni 22 godziny i 38 minut temu

W obecnych czasach dostałby pewnie z 10 lat za podszywanie się pod lekarza. Poza tym był księdzem i to dość bogatym, a więc dobry kandydat na oskarżenie o molestowanie seksualne, czy gwałt. Pewnie miałby też zasądzone jakieś alimenty.

odpowiedz

8
1
~Taki Jeden 2014-02-19 (21:38) 3 lata 8 miesięcy 29 dni 11 godzin i 26 minut temu

Kopernik był kanonikiem. Czy to znaczy, że miał święcenia kapłańskie?

odpowiedz

pokaż 6 ukrytych odpowiedzi

12
2
~xxx 2014-02-19 (20:52) 3 lata 8 miesięcy 29 dni 12 godzin i 12 minut temu

"powrócił na rodzinną Warmię i osiadł na dworze biskupim swego wuja, Łukasza Watzenridego." po takim zdaniu nie chce mi się dalej czytać....

odpowiedz

pokaż 5 ukrytych odpowiedzi

2
1
~kloss88 2014-02-20 (09:43) 3 lata 8 miesięcy 28 dni 23 godziny i 21 minut temu

Kopernik byl kobieta

odpowiedz

pokaż 1 ukrytą odpowiedź

1
2
~Arecki 2014-02-20 (09:55) 3 lata 8 miesięcy 28 dni 23 godziny i 9 minut temu

KOPERNIK BYŁ KOBIETĄ! :)

odpowiedz

10
0
~toma 2014-02-20 (08:35) 3 lata 8 miesięcy 29 dni i 29 minut temu

Może w otoczeniu "redaktorka" mało kto wie ze Kopernik był lekarzem. Jesli nawet ktoś nie chodził do szkoły to mogła mu wpaść do reki książka Tytus, Romek i Atomek w której Papcio Chmiel (czterdzieści lat temu) o tym pisał....

odpowiedz

pokaż 2 ukryte odpowiedzi

11
25
~gt 2014-02-19 (22:02) 3 lata 8 miesięcy 29 dni 11 godzin i 2 minuty temu

Kopernik był Niemcem, a nie Polakiem na dodatek jego znajomość języka polskiego jest co najmniej dyskusyjna...

odpowiedz

pokaż 6 ukrytych odpowiedzi

1
1
~piernik 2014-02-20 (09:29) 3 lata 8 miesięcy 28 dni 23 godziny i 35 minut temu

Urodził się w Toruniu i nic więcej, już tutaj nie powrócił.

odpowiedz

5
1
~albedo 2014-02-20 (09:23) 3 lata 8 miesięcy 28 dni 23 godziny i 41 minut temu

Niestety, artykuł jest nierzetelny i zawiera błędy. Mikołaj Kopernik urodził się w Toruniu, nie na Warmii, a jego wuj (brat matki, Barbary) nazywał się Łukasz Watzenrode. Astronom , z którym się Kopernik zaprzyjaźnił w Bolonii nazywał się Dominik Maria Novara, zatem w bierniku powinno być "Novarę". Poza tym, a może przede wszystkim dzieło życia Kopernika nosi nazwę "de revolutionibus orbium coelestium", czyli "O obrotach sfer niebieskich".

odpowiedz

5
0
~Anantol 2014-02-20 (09:22) 3 lata 8 miesięcy 28 dni 23 godziny i 42 minuty temu

Ja o tym wiedziałem. Ale trzeba po prostu się interesować światem, czytać a nie oglądać "modę na sukces" i "taniec z gwiazdami" tylko.

odpowiedz

6
4
~witek 2014-02-20 (07:15) 3 lata 8 miesięcy 29 dni 1 godzinę i 49 minut temu

Musicie wiedziec że Kopernik miał niemieckie korzenie jest to udowodnione historycznie tylko o tym w polsce jest tabu w żadnym dokumencie nie przyznaje się do polskosci wspomina matke z norynbergii którą bardzo kochal

odpowiedz

pokaż 2 ukryte odpowiedzi

5
1
~LOLO 2014-02-20 (08:48) 3 lata 8 miesięcy 29 dni i 16 minut temu

Zacznijmy od najważniejszego KOPERNIK BYŁ KOBIETĄ !

odpowiedz

pokaż 1 ukrytą odpowiedź

4
1
~rulko 2014-02-20 (08:36) 3 lata 8 miesięcy 29 dni i 28 minut temu

Ciekawe.. Autor pisze o tylu "zawodach" Kopernika - a nie napisał o najwazniejszym: że Kopernik był ksiedzem katolickim.

odpowiedz

1
5
~GUPEK 2014-02-20 (06:47) 3 lata 8 miesięcy 29 dni 2 godziny i 17 minut temu

A TO DOPIERO ?? NA DODATEK ODKRYL TO !!! O CZYM SUMEREROWIE I EGIPCJANIE WIEDZIELI OD TYSIACLECI [ na dodatek cos obalil [ jak .... ] ,,i stworzyl nowy porzadek w swiecie [ ZE JEDEN DRUGIEGO GNIECIE ] ??

odpowiedz

pokaż 1 ukrytą odpowiedź

Szukaj w serwisie

Regulamin serwisu odkrywcy.pl

Zobacz także

Bądź z nami na bieżąco