Efekt motyla - chaos rządzi naszym życiem

Mówi się, że trzepot skrzydeł motyla może wywołać tornado. Zjawisko to opisuje tzw. teoria chaosu, która zakłada również, że każdy nasz najmniejszy ruch, a nawet myśl, może mieć ogromny wpływ na naszą przyszłość. Naukowcy starają się więc opracować wzory pozwalające przewidzieć skutki naszych decyzji.

Twórcą teorii powszechnie znanej jako „efekt motyla” jest Edward Lorenz. Był on matematykiem pracującym na MIT. Jego specjalnością było zastosowywanie algorytmów matematycznych w meteorologii.

W 1960 roku pracował nad komputerowym programem do przewidywania pogody. Początkowo wprowadził układ jedynie 12 równań, które wyrażały relacje m.in. pomiędzy ciśnieniem, temperaturą i prędkością wiatru. Przeprowadził dwie próby działania programu. Najpierw wprowadził bardzo dokładne dane wejściowe. Otrzymał oczekiwany rezultat. Postanowił więc powtórzyć eksperyment, ale tym razem otrzymał zupełnie inne wyniki. Okazało się, że za drugim razem wprowadził do programu dane różniące się od pierwszych jedynie o 0,0001. Lorenz był zaskoczony, że tak niewielka różnica spowodowała otrzymanie dwóch zupełnie różnych wyników.

Wrażliwość układu na małe zmiany warunków początkowych nazwał efektem motyla. Jego zdaniem lokalne zmiany ciśnienia wywołane ruchem skrzydeł motyla w Brazylii, mogą spowodować wystąpienie huraganu w Texasie. W swoich pracach przedstawił również wiele innych przykładów jak wielki wpływ na cały badany układ mają niewielkie zmiany lokalne.

Efekt motyla możemy zaobserwować nawet w naszych domach. Aby przeprowadzić proste doświadczenie, wystarczy wziąć kalkulator oraz włączyć program Microsoft Excel. W arkuszu kalkulacyjnym na naszym komputerze ustawmy przybliżenie liczb np. do 30 miejsca po przecinku. Następnie na obu narzędziach spróbujmy obliczyć jakieś dość skomplikowane wyrażenie. Okaże się, że na obu urządzeniach otrzymamy różne wyniki. Mała różnica w przybliżeniach ma więc bardzo duży wpływ na wynik końcowy.

Życiologia, czyli o mądrym zarządzaniu czasem