Prąd Zatokowy zanika!

Zespół naukowców z Instytutu Meteorologii Maxa Plancka w Hamburgu opracował model, który przewiduje zachowanie Prądu Zatokowego (Golfstromu) w najbliższych latach. Według badaczy, prąd ten od kilku dekad sukcesywnie słabnie, wpływając tym samym na kształtowanie się klimatu na półkuli północnej. Czy Golfstrom, który od lat łagodzi klimat Europy, zniknie całkowicie, narażając nas na srogie, arktyczne zimy?

Na cyrkulację oceaniczną składają się prądy morskie, które są podwodnymi ruchami mas wody. Jednym z nich jest Prąd Zatokowy, znany również jako Golfstrom. Jest on połączeniem kilku prądów, które mają swój początek w rejonie Zatoki Meksykańskiej oraz przylądka Hatteras w Północnej Karolinie. Ciepłe wody, które płyną wraz z jego nurtem, znacznie wpływają na kształtowanie się klimatu w Europie Zachodniej oraz u wybrzeży Arktyki. Bez jego wpływu, klimat krajów europejskich byłby tak surowy jak w głębi Rosji.

Wieloletnie obserwacje sugerują jednak, że od drugiej połowy XX wieku Golfstrom znacznie słabnie. Naukowcy podejrzewają, że zjawisko to po części tłumaczy drastyczne zmiany i anomalie pogodowe, których jesteśmy świadkami. Jeżeli ta tendencja będzie się utrzymywać, jej konsekwencje mogą być niezwykle niepokojące. Zmiany w temperaturze powietrza, które byłyby efektem zanikania Prądu Zatokowego, mogłyby zagrozić życiu wielu gatunków zwierząt i wpłynąć na poziom wód, a tym samym na pogodę i klimat, w którym żyjemy.

Przylądek Hatteras - tam Prąd Zatokowy bierze swój początek

Obawy zmuszają klimatologów do skrupulatnej analizy obecnej cyrkulacji oceanicznej w rejonie Atlantyku, a także możliwie dokładnej prognozy, jak zmieniać się będzie ruch Golfstromu.

Działania naukowców skupiają się przede wszystkim na północnych częściach Oceanu Atlantyckiego. Zespół badaczy z Instytutu Meteorologii Maxa Plancka z siedzibą w Hamburgu, kierowany przez dr Danielę Matei oraz dra Jochema Marotzke, opracował model, który przewiduje zachowanie się Golfstromu do 26,5 stopnia szerokości geograficznej północnej. Prognoza sięga najbliższych czterech lat. Przewidywanie zachowania się podwodnych mas powietrza w rejonie Europy pozwoliłoby zatem przygotować się do ewentualnych zmian klimatycznych, mających nadejść w niedalekiej przyszłości.

Model niemieckich naukowców opiera się na tzw. metodzie testowania wstecznego. Metoda ta zakłada analizę danych zebranych w minionych latach i przewidywanie na ich podstawie warunków mających panować w nadchodzących latach. Matei i Marotzke wzięli pod uwagę pomiary dokonane w ramach programu Rapid-Mocha w okresie od kwietnia 2004 do marca 2009. Naukowcy, po skrupulatnej analizie statystycznej, są pewni, że to właśnie 4-letnia prognoza zachowania Golfstromu jest najbardziej wiarygodna i miarodajna.

Opracowany model pozwala zatem na oszacowanie, jak zmieniać się będzie bieg i nasilenie Prądu Zatokowego do roku 2014 (na podstawie danych z lat 2004-2009). Naukowcy podejrzewają, z dużą dozą pewności, że prąd ten będzie do tego czasu w miarę stabilny, choć niosący pewne zmiany w pogodzie. Już na tym etapie można zweryfikować ich przewidywania. Z ich prognoz wynika, że w roku 2010 tempo przepływu ciepłych wód niesionych przez Golfstrom było wyjątkowo małe. W istocie, zima tego okresu w rejonach zachodniej Europy była wyjątkowo surowa.

Prąd Zatokowy jest częścią tzw. cyrkulacji termohalinowej. Specjaliści w dziedzinie klimatologii opisują Golfstrom jako atlantycką południkową termohalinową cyrkulacją wymienną (ang. Atlantic Meridional Overturning Circulation, w skrócie AMOC). AMOC to ruch wód w morzach i oceanach, który spowodowany jest zmianami gęstości wody w zależności od stężenia soli i temperatury wody. Cyrkulacja termohalinowa w ramach AMOCa jest z kolei elementem wcześniej wspomnianej cyrkulacji oceanicznej, na którą wpływa także ruch obrotowy Ziemi oraz ruchy mas atmosferycznych.

Wiele badań przeprowadzonych w ostatnich latach wskazuje także na inne przyczyny zmian w przepływie Golfstromu. Jedną z nich jest wyciek ropy w Zatoce Meksykańskiej, który miał miejsce w 2010 roku. Zimą 2010/2011 serwisy internetowe oraz prasę obiegły hipotezy, jakoby plama ropy w basenie Zatoki Meksykańskiej miała być przyczyną spowolnienia Prądu Zatokowego i tym samym powodem niskich temperatur i surowej zimy, również w naszym kraju. Niestety, żadna dokładna analiza nie potwierdziła tych śmiałych przypuszczeń.

PL/amo
Zobacz perłę oceanów w 3D!