75 rocznica ataku Hitlera na ZSRR

22 czerwca 1941 r. III Rzesza, łamiąc pakt Robbentrop-Mołotow, zaatakowała Związek Sowiecki. Dla komunistycznej Rosji był to początek wielkiej Wojny Ojczyźnianej, która zakończyła się zdobyciem Berlina. Dla hitlerowskich Niemiec - początek końca marzeń o tysiącletnim panowaniu nad światem.

Zdaniem Leszka Moczulskiego atak Niemiec na ZSRR w czerwcu 1941 r. stanowił przełom w wojnie prowadzonej przez Hitlera od września 1939 r. Klęska była do przewidzenia, bo III Rzesza "porwała się na zadanie przekraczające jej siły" ("Miecz Nibelungów", MON 1968).

Przed 75 laty, w czerwcowy poranek stanęły naprzeciwko siebie dwie potężne armie, będące na usługach dwóch największych i najbardziej krwawych dyktatorów na świata. Hitler posłał na front wschodni ponad 4 mln swoich żołnierzy (różne źródła podają zróżnicowane szacunki - od 3 mln ). Wspierały ich wojska krajów sojuszniczych (Rumunia, Węgry, Finlandia, Słowacja, Chorwacja, Włochy) w liczbie około miliona. Sowieci dysponowali w tym czasie na swoim froncie zachodnim ponad 3 mln żołnierzy.

Armia Czerwona przeważała nad wrogiem liczbą sprzętu. Gdy hitlerowcy mieli do dyspozycji na froncie wschodnim niecałe 2 tys. czołgów, sowieci mogli im przeciwstawić pięć razy więcej tego rodzaju maszyn. Teoretycznie panowali także w powietrzu. Niespełna 3 tys. samolotów bojowych oznaczonych czarnym krzyżem walczyło przeciw trzy razy silniejszej flocie powietrznej ZSRR. Co najważniejsze Rosja Stalina dysponowała ogromnym potencjałem ludzkim (możliwości mobilizacyjne kraju sięgały nawet 12 mln osób) i przemysłowym ukierunkowanym na produkcję zbrojeniową.

Jednak armia niemiecka po zwycięskich kampaniach w Polsce i Francji wierzyła w swoje nieograniczone możliwości. Żołnierze byli dobrze wyszkoleni i doświadczeni na polu walki. Armia Czerwona odstawała od hitlerowskiej nie tylko w tej dziedzinie. Jej główną słabość stanowił brak odpowiednio przygotowanej i zdolnej do samodzielnego działania kadry dowódczej, co w dużej mierze było wynikiem stalinowskich czystek. W latach 1937-39 rozstrzelano, osadzono w łagrach lub wydalono ze służby blisko 45 tys. członków wojskowej kadry kierowniczej.