Dziady, czyli słowiańskie Halloween

PAP | dodano: 2012-10-31 (15:26) 90 opinii PAP Dziady, czyli słowiańskie Halloween (fot. Wikipedia/autor:Gibich / www.R-K-P.prv.pl/cc-by 3.0)
  A A A
W tradycji ludowej wierzono, że przesilenie np. jesienne, gdy zamiera przyroda, to czas, gdy dusze naszych zmarłych powracają do swoich domostw. Dlatego też w okresie przypadającym na przełom października i listopada kultywowano zwyczaj zwany Dziadami.

Jak wyjaśniła Elżbieta Dudek-Młynarska z Muzeum Etnograficznego w Rzeszowie już sama nazwa tego święta dowodzi, że wierzono, iż w tym czasie powracają do świata żywych nasi przodkowie, czyli dziadowie.

- W tradycji ludowej każde przesilenie w naturze, nie tylko jesienne, ale i wiosenne to czas siłowania się dwóch mocy: jasności i ciemności. Wierzono, że właśnie w tym czasie granica między światem żywych i zmarłych jest nikła, a dusze przodków przychodzą do swoich domów - wyjaśniła etnografka.

W związku z tym w czasie Dziadów w XVI-XVII wieku np. zapalano światło, aby ogrzać powracające na ziemię dusze. Zwyczaj ten przetrwał do czasów współczesnych, gdy na grobach bliskich zapalamy znicze.

Urządzano też uczty cmentarne na grobach zmarłych, na których żyjący jedzeniem dzielili się z duszami. Zostawiano na mogiłach niewielkie ilości miodu, kaszy, chleba, czy maku, aby dusze miały się czym posilić. Wśród Łemków była to także kutia, współcześnie kojarzona z wigilią Bożego Narodzenia.

- Tego typu obrzędy zaduszne służyły wypełnianiu swoistych obowiązków żywych wobec zmarłych. Zapewniano sobie nimi przychylność i opiekę przodków. Dziady jako obrzęd nie polegały jedynie na wspominaniu zmarłych czy modlitwach za nich, ale było to "obcowanie żywych z umarłymi" - zaznaczyła Dudek-Młynarska.

Na zmarłych przodków czekano również w domach. W wielu miejscowościach otwierano okna i drzwi, aby dusze mogły swobodnie wejść i uczestniczyć w przygotowanej dla nich wieczerzy. Aby jednak nie zakłócić spokoju duszy, nie wolno było wykonywać wielu czynności, np. kisić kapusty czy wylewać wody, a gdy spadła łyżka, nie wolno jej było podnieść. Zakazane było też np. uderzenie pięścią w stół, aby nie wystraszyć biesiadujących przy nim dusz, a wszelkie rozmowy mogły dotyczyć tylko zmarłych przodków.

W okolicach Mielca wierzono, że jeżeli przyśni się zmarły, to znak, że potrzebuje on pomocy żyjących; należy się za niego pomodlić i złożyć ofiarę wypominkową. Dziadami nazywano też wędrownych żebraków. Według wierzeń ludowych byli oni łącznikami świata żywych ze światem zmarłych m.in. przez brak stałego miejsca zamieszkania. W niektórych rejonach wierzono, że duchy są widziani tylko przez psy i żebraków. Dlatego też np. w okolicach Grodziska bogaci gospodarze urządzali dla wędrownych żebraków "dziadowskie bale", na które zapraszano biedaków, aby najedli i napili się do syta. Natomiast ci w zamian mieli modlić się za dusze zmarłych przodków gospodarzy. Żebrzącym przy cmentarzach dziadom jeszcze na początku XX w. w zamian za modlitwę za zmarłych dawano chlebki, czy jedzenie, które później zastąpiono datkami pieniężnymi.

Wierzenia w przybywanie z zaświatów dusz zmarłych i związane z tym zwyczaje praktykowane były również w niektórych kościołach katolickich. Wierząc, że w Dziady powrócą dusze zmarłych księży, w kościele zostawiano trumnę, mszał i stułę; sądzono, że zmarły duchowny odprawi o północy mszę dla dusz czyśćcowych nieżyjących parafian, a dusze innych zmarłych będą się modlić. Nie wolno było zatem wtedy wchodzić żywym do kościoła.

Z tym wierzeniem związana jest opowieść z okolic Hyżnego, mówiąca o dziewczynie, która chciała zobaczyć swoją zmarłą matkę. Dlatego w nocy z 31 października na 1 listopada odwiedziła kościół. Miała wtedy usłyszeć głosy, które wykrzykiwały, że śmierdzi żywą duszą.

Etnografka zaznaczyła, że Dziadami nazywano tylko dusze przodków zmarłych śmiercią naturalną. Natomiast obawiano się tych, którzy zmarli tragicznie lub w wyniku próby samobójczej, ponieważ ich dusze nie zaznały spokoju wiecznego. Skazani byli oni na wieczne błąkanie się po ziemi jako demony. Ciała tych zmarłych chowano zazwyczaj w miejscu, w którym straciły życie, a ich groby nazywano krudami. Zwyczaj nakazywał, aby przechodzący obok takiej mogiły rzucił na nią zieloną gałąź. Gdy uzbierał się stos, podpalano go. Wierzono, że pomoże to duszom w odpokutowaniu win popełnionych za życia.(PAP)

api/ ako/

Polub odkrywcy.pl na Facebooku

Wydanie internetowe: PAP

oceń
tak 31 81.58%
nie 7 18.42%

Podziel się



Opinie (90)

Pozostało znaków: 4000

REGULAMIN

43
24
~mirabelka 2012-10-31 (19:16) 1 rok 11 miesięcy 20 dni 20 godzin i 31 minut temu

A u nas w miejscowości pani od religii zabiła Halloween!!! Powiedział, że kto się przebierze i pójdzie po cukierki ten dostanie jedynkę z religii!!!!!!! Mowa o szatanie też oczywiście była!!! Dzieci się boją - i szatana, i pani, i lekcji religii!!!!! Bomba nie??? Czekając na rozpalone stosy myślę o tym, że mentalność Polaków-Katolików to najbardziej uwsteczniający mechanizm w nowoczesnym świecie!!!!

odpowiedz

pokaż 13 ukrytych odpowiedzi

0
1
~rofl 2012-11-04 (14:32) 1 rok 11 miesięcy 18 dni 1 godzinę i 15 minut temu

Dzidy.

odpowiedz

7
10
~aSSpołeczny 2012-11-01 (01:30) 1 rok 11 miesięcy 21 dni 14 godzin i 17 minut temu

Żenujące stwierdzenia autora tekstu... Wszystkie te zwyczaje są zgodne z tradycją chrześcijańską. Chrześcijaństwo w początkach rozszerzania wpływów asymilowało zwyczaje pogańskie, to było kwestią polityki nawracania pogan. Nieszkodliwe i niebędące sprzeczne z dogmatami zwyczaje zostawały. Czyli coś, co zostało przejęte 1500 lat temu jest tradycją chrześcijańską bez względu na chęci pana "redaktora". Nikt z misjonarzy w Europie pogańskiej nie walczył ze zwyczajami poganskimi tylko je adaptował do nowej wiary. Dzieki temu barbarzyńcom/poganom/jak zwał tak zwał było łatwiej zaakceptować zmiany. I pominę prosty fakt, że dla prawdziwej wiary nie jest istotne czy uczcimy dane święto słomą, lampką, zniczem, ofiarą z krowy jeśli zostanie zachowana podstawowa zasada wywiedziona z Biblii czy innych zasad chrześcijaństwa jak przykazania, dogmaty itd,itp. Ale czego się spodziewać po plotkarskim portalu? Zajmijcie się lepiej troglodyt... celebrytami bo nawet ateistę potraficie rozśmieszyć waszą wiedzą o religii...

odpowiedz

pokaż 2 ukryte odpowiedzi

23
7
~Wicek 2012-10-31 (17:38) 1 rok 11 miesięcy 20 dni 22 godziny i 9 minut temu

Poczytajcie "Porzucone Sutanny" ks. Piotra Dzedzeja a dowiecie się więcej prawdy o polskim Kościele Katolickim. Polecam

odpowiedz

pokaż 8 ukrytych odpowiedzi

56
1
~as 2012-10-31 (18:24) 1 rok 11 miesięcy 20 dni 21 godzin i 23 minuty temu

szanowni katolicy 80 procent waszych świętych zwyczajów to kalka od Słowian albo Celtów

odpowiedz

pokaż 3 ukryte odpowiedzi

35
4
~dd 2012-10-31 (21:01) 1 rok 11 miesięcy 20 dni 18 godzin i 46 minut temu

powinnismy wrocic do korzeni przeciez chrzescijanstwo przejelismy z zachodu a tak naprawde jestesmy poganami

odpowiedz

pokaż 7 ukrytych odpowiedzi

38
0
~rosa 2012-10-31 (18:38) 1 rok 11 miesięcy 20 dni 21 godzin i 9 minut temu

A czemu piszecie o tych ucztach i innych obyczajach związanych z kultem przodków w czasie przeszłym? W wielu miejscach w kraju w dalszym ciągu są praktykowane takie obrzędy, często zupełnie różnie na Polesiu, inaczej na Kaszubach, jeszcze inaczej na Śląsku... Wystarczy wyjechać z dużego miasta, nie latać jak trzoda obwieszona zniczmi i kwiatami z Tesco między jednym cmentarzem a drugim, tylko się wyciszyć, spytać dziadków, jak to kiedyś obchodzono, rozejrzeć wkoło... niechybnie zauważy się wtedy, że duch słowiańskiej przeszłości wciąż jest z nami.

odpowiedz

pokaż 2 ukryte odpowiedzi

28
12
~Hero 2012-10-31 (17:34) 1 rok 11 miesięcy 20 dni 22 godziny i 13 minut temu

Dziś lampki na grobach, potem karp na Wigilie, święcone jajka na Wielkanoc - to tylko w katolickiej Polsce. Na zachodzie europy tych pogańskich zwyczajów po prostu nie ma.

odpowiedz

pokaż 7 ukrytych odpowiedzi

7
4
~UMBRO 2012-10-31 (21:44) 1 rok 11 miesięcy 20 dni 18 godzin i 3 minuty temu

A JA NIENAWIDZE ŚWIĄT...

odpowiedz

pokaż 1 ukrytą odpowiedź

1
2
~sts 2012-10-31 (23:37) 1 rok 11 miesięcy 20 dni 16 godzin i 10 minut temu

Dusze wracaja do domu hmm a co jak ja si przeprowadzilem do nowego domu 3 lata temu toduchy przyjda do starego czy nowego domu??

odpowiedz

9
0
~cetw 2012-10-31 (23:22) 1 rok 11 miesięcy 20 dni 16 godzin i 25 minut temu

poganie to slowo używane przez chrzescijan, tak naprawde ta religia nazywa sie rodzimowierstwo.

odpowiedz

34
3
~marynika 2012-10-31 (18:14) 1 rok 11 miesięcy 20 dni 21 godzin i 33 minuty temu

Większość tkzw,Swiąt koscielnych to przejęte święta pradawne,w ten sposób łatwiej było wdrożyć religię.

odpowiedz

pokaż 1 ukrytą odpowiedź

4
0
~Dr NO 2012-10-31 (22:52) 1 rok 11 miesięcy 20 dni 16 godzin i 55 minut temu

Przecież wszystkie święta katolickie/chrześcijańskie to swego rodzaju "nakładki" na święta pogańskie. Nowa religia musiała przecież jakoś płynnie i bezboleśnie spowodować odejście od starych wierzeń na rzecz nowych. Choinka, wielkanoc itp. sięgają korzeniami czasów pogańskich.

odpowiedz

1
0
~hth 2012-10-31 (21:26) 1 rok 11 miesięcy 20 dni 18 godzin i 21 minut temu

11 listopada będzie rozbieranie dzieci z programu ziarno powiadomcie o tym uczestniczących w zabawie Halloween, zaroście na to swoich znajomych i powiedzcie do uczestniczących w tej zabawie żeby też zapraszali do rozbierania dzieci z programu Ziarno w czasie trwania ich programu 11 listopada

odpowiedz

8
21
~J-23 2012-10-31 (18:19) 1 rok 11 miesięcy 20 dni 21 godzin i 28 minut temu

Do spowiedzi wszyscy bluźniercy i ofiarujcie modlitwę za swoich bliskich zmarłych!

odpowiedz

pokaż 2 ukryte odpowiedzi

12
3
~wisz 2012-10-31 (21:20) 1 rok 11 miesięcy 20 dni 18 godzin i 27 minut temu

WSZYSTKO CO "POGAŃSKIE" ZOSTAŁO SPRYTNIE ZAADAPTOWANE PRZEZ KRK.

odpowiedz

2
2
~wientek 2012-10-31 (21:20) 1 rok 11 miesięcy 20 dni 18 godzin i 27 minut temu

a choinka ? też zapożyczenie od ewangelistów :)

odpowiedz

66
18
~Anty 2012-10-31 (16:18) 1 rok 11 miesięcy 20 dni 23 godziny i 29 minut temu

A kościół jak to kościół - czego nie zdołał zniszczyć to ukradł i zawłaszczył...

odpowiedz

pokaż 4 ukryte odpowiedzi

14
12
~Fonia 2012-10-31 (20:52) 1 rok 11 miesięcy 20 dni 18 godzin i 55 minut temu

Sikanie to stary, słowiański zwyczaj przejęty przez producentów muszli klozetowych, którzy zbijają na nim kokosy!

odpowiedz

51
6
~fabio 2012-10-31 (16:12) 1 rok 11 miesięcy 20 dni 23 godziny i 35 minut temu

Większość obrzędów chrześcijańskich to pogańskie naleciałości przystosowane do nowej wiary - znicze, choinka, jajka wielkanocne... Dzieki temu nowonawróceni "barbarzyńcy" nie byli tak bardzo zdezorientowani w noewj wierze, a potem to juz zostało i wierzymy w to samo co pogańscy przodkowie.

odpowiedz

pokaż 3 ukryte odpowiedzi