Skąd wziął się orzeł w polskim godle?

wp.pl | dodano: 2012-06-26 (09:16) 241 opinii wp.pl Skąd wziął się orzeł w polskim godle? (fot. Wikipedia/Po lewej Godło Rzeczypospolitej Polskiej, po prawej ilustracja legendy o Lechu, Czechu i Rusie)
  A A A
Według uproszczonej wersji historii godło naszego kraju praktycznie nie zmieniło się od czasów Piastów – nie licząc półwiecznej prawie przerwy, kiedy to komuniści, ustanawiając nowe symbole, pozbawili orła korony.

Opis wyglądu godła polskiego znajduje się w Konstytucji, dokładniej w art. 2 ust. 1., „Godłem Rzeczypospolitej Polskiej jest wizerunek orła białego ze złotą koroną na głowie zwróconej w prawo, z rozwiniętymi skrzydłami, z dziobem i szponami złotymi, umieszczony w czerwonym polu tarczy”.

Dlaczego nasze godło – czy raczej, na co zwracają uwagę specjaliści, „herb” – przedstawia właśnie orła? Na to pytanie nie ma niestety jednej, klarownej odpowiedzi. Na pewno symbol ukoronowanego ptaka wywodzi się już od Piastów. Początkowo posługiwał się nim Chrobry, później Piastowie śląscy. Po nich wiele linii pierwszej królewskiej dynastii także dodawało orła do swoich rodowych herbów.

Najwcześniej zachowanym wizerunkiem, pod pewnymi względami zbliżonym do wizerunku znanego nam dzisiaj z godła, jest rysunek wybijany na denarach Bolesława Chrobrego. Widzimy na nim zarówno dziób zwrócony w prawo, rozłożysty ogon, jak i symbol monarszy na głowie. Inną sprawą pozostaje to, że całkiem spore grono polskich historyków, numizmatyków i archeologów twierdzi, że może być to paw albo jeszcze inny gatunek zwierzęcia.

Orzeł czy gołąb?

O orle wspomina przede wszystkim legenda. Lech, mityczny założyciel Polski, brat Czecha i Rusa, miał zachwycić się białym orłem, który na tle czerwonego nieba rozpostarł skrzydła. Tam, gdzie ukazał mu się dumny ptak, Lech postanowił osiąść, zaś miejsce – na pamiątkę napotkanego gniazda orłów – nazwał Gniezdnem (dzisiejszym Gnieznem). Legenda znana jest głównie z „Kroniki Wielkopolskiej”, spisanej już w 1273 roku.

Po raz pierwszy jednak ukoronowany orzeł oficjalnie pojawił się w 1295 roku, kiedy to Przemysł II (ówczesny władca) użył takiego wizerunku jako oficjalnego herbu całego państwa polskiego. 26 czerwca, w dzień koronacji tego Piasta na króla Polski, obchodzimy rocznicę ustanowienia naszego godła. W historii naszego kraju symbol ukoronowanego orła pojawiał się wielokrotnie. Król Władysław Łokietek, rządzący w latach 1320-1333, umieścił polskie godło na koronacyjnym mieczu, zwanym Szczerbcem. Natomiast syn tego władcy, Kaziemierz Wielki, po raz pierwszy użył naszego herbu na pieczęci królewskiej w 1336 roku. To właśnie od tego momentu biały orzeł stał się rozpoznawalny jako symbol narodowy Polaków.


Na zdjęciu pieczęć Przemysła II pochodząca z 1295 roku (fot. wikipedia)


Wizerunkiem orła polscy władcy posługiwali się faktycznie długo, bo aż od XIII wieku, niemniej wciąż prawdopodobne jest to, że pierwowzorem był inny ptak. Na inny gatunek wskazują nie tylko „denary Chrobrego”. Także kolor jest tu kwestią budzącą kontrowersje: orłów białych nie ma. Słynny „bielik” zaś, którego wielu uważa za pierwowzór zwierzęcia na polskim herbie, to tak naprawdę orłan. Niektórzy twierdzą nawet, że inspiracją do stworzenia naszego godła mógł być po prostu gołąb.

Wizerunki państwowe zawsze jednak pozostają w dużej mierze jedynie symboliczne. Dlatego wydaje się, że nie ma znaczenia, który z ptaków mógł posłużyć pierwszym Piastom za wzór. I mimo sporów numizmatyków o gatunek faktycznie widniejący na monetach pierwszego króla Polski, ważne jest to, że przedstawia on ptaka charakteryzującego się majestatem i wielkością. Orzeł zaś wymienione cechy reprezentuje z pewnością najlepiej.

Tajemnice herbów polskich


Polub odkrywcy.pl na Facebooku

1 2 z 2
oceń
tak 65 80.25%
nie 16 19.75%

Podziel się



Opinie (241)

Pozostało znaków: 4000

REGULAMIN

0
0
~sa 2014-01-15 (18:42) 3 miesiące 8 dni 9 godzin i 42 minuty temu

slabo

odpowiedz

5
0
~polka 2013-01-24 (23:35) 1 rok 2 miesiące 30 dni 4 godziny i 49 minut temu

polecam lekturę "Insygnia, symbole i herby polskie" Alfred Znamierowski ,

odpowiedz

12
19
~arkona 2012-06-27 (10:45) 1 rok 9 miesięcy 27 dni 17 godzin i 39 minut temu

mam nadzieje ze to godlo ulegnie zmianie i bedziemy mieli prawdziwego orla nie orlo koguto kurczaka bez gwiazdek w skrzydlach

odpowiedz

pokaż 5 ukrytych odpowiedzi

1
10
~Franek 2012-07-13 (18:05) 1 rok 9 miesięcy 10 dni 10 godzin i 19 minut temu

A w sumie po co naszemu orlowi korona? Przeciez u nas juz nie ma (na szczescie) monarchii?

odpowiedz

pokaż 1 ukrytą odpowiedź

0
1
~historia 2013-01-24 (22:07) 1 rok 2 miesiące 30 dni 6 godzin i 17 minut temu

herb Rosji ma cztery krzyże,a polskiemu orłowi zdjęto zwieńczenie korony

odpowiedz

32
2
~liki 2012-06-27 (09:26) 1 rok 9 miesięcy 27 dni 18 godzin i 58 minut temu

Ale jak to się stało że ruskie maja orła dwugłowego ?

odpowiedz

pokaż 12 ukrytych odpowiedzi

1
2
~Jacus 2012-07-18 (00:06) 1 rok 9 miesięcy 6 dni 4 godziny i 18 minut temu

Tak chyba wygląda dziób orła któremu może napadać...

odpowiedz

8
8
~Jagna 2012-06-29 (15:08) 1 rok 9 miesięcy 25 dni 13 godzin i 16 minut temu

Ci co uważają ,że to nie orzeł to na pewno historycy żydowscy a u nich to nawet pastuch ma tytuł profesora i co tu więcej mówić...!!!

odpowiedz

6
4
~Rajan 2012-06-29 (14:54) 1 rok 9 miesięcy 25 dni 13 godzin i 30 minut temu

Na pierwszej monecie z czasów Mieszka I widać wyrażnie gołębia z rozłożonym ogonem. Jest to wizerunek Ducha św. który zawsze występuje na czerwonym tle.

odpowiedz

27
3
~anty 2012-06-28 (15:25) 1 rok 9 miesięcy 26 dni 12 godzin i 59 minut temu

Czy to orzeł, gołąb czy jeszcze inny ptak - nieważne. Ważne, że dobrze reprezentuje Polaków - jest spięty, nerwowy i zestresowany - tak, jak większość z nas, tyrających za grosze i dających się kopać i doić.

odpowiedz

pokaż 1 ukrytą odpowiedź

7
4
~fifka98 2012-06-29 (11:47) 1 rok 9 miesięcy 25 dni 16 godzin i 37 minut temu

jak na moje oko to sęp :0) ha ha ha A może wrona? A może kur** feniks z popiołów?

odpowiedz

10
7
~z Mazowsza 2012-06-29 (11:26) 1 rok 9 miesięcy 25 dni 16 godzin i 58 minut temu

Co za durne wymysły! Każde państwo może mieć co chce w swoim znaku herbowym, nawet "ptaka". My mamy orła! Na wieczny czas! Może to i bielik - nie wiem bo nie podał dowodu osobistego z NIP-em, ale jest to orzeł piastowski. Za ten artykuł powinien autor trafić do więzienie za sianie defetyzmu o obrazę znaku Polski! Skazać go na 100 batów i zakopać po szyje w mokrej ziemi i niech patrzy jak orły latają po niebie.

odpowiedz

9
0
~Eric 2012-06-29 (11:04) 1 rok 9 miesięcy 25 dni 17 godzin i 20 minut temu

Co to za brednie. Orzeł bielik niezmiernie rzadko, szczególnie bardzo stare osobniki około 30 lat, mogą być całe białe. Czytałem o takim jednym na wybrzeżach Anglii przed wojną, którego zastrzelili w wieku ok 35 lat, i był to osobnik czysto biały!!! Takich specjalistów to nam nie potrzeba!!!

odpowiedz

7
5
~qwe 2012-06-29 (10:57) 1 rok 9 miesięcy 25 dni 17 godzin i 27 minut temu

to je kaczka

odpowiedz

7
4
~Orzełski 2012-06-27 (17:17) 1 rok 9 miesięcy 27 dni 11 godzin i 7 minut temu

Ja tam słyszałem że to orzeł. Jeżeli WP widzi inaczej to ja bym się zastanawiał z kąd są ci dziennikarze?

odpowiedz

pokaż 2 ukryte odpowiedzi

39
15
~antyPO 2012-06-27 (12:39) 1 rok 9 miesięcy 27 dni 15 godzin i 45 minut temu

czy premier polski jest Polakiem? jeśli nie to kim on jest???

odpowiedz

pokaż 4 ukryte odpowiedzi

5
0
~oooo 2012-06-29 (09:40) 1 rok 9 miesięcy 25 dni 18 godzin i 44 minuty temu

to jest sroka . niech miteraż mądrzy historycy udowodnią że nie .

odpowiedz

7
8
~Czech 2012-06-27 (16:38) 1 rok 9 miesięcy 27 dni 11 godzin i 46 minut temu

To je Rysiek z Klanu.....

odpowiedz

4
0
~aaa 2012-06-27 (17:15) 1 rok 9 miesięcy 27 dni 11 godzin i 9 minut temu

A kto wie? Może kiedyś rzeczywiście istniały białe orły? A potem, m.in. za Kazimierza Wielkiego, rozwinął się przemysł, powstały huty, kilkupasowe autostrady, fabryki, powietrze zostało zanieczyszczone i po ptokach... Wtedy prawdopodobnie wyginęły też dinozaury.

odpowiedz

pokaż 2 ukryte odpowiedzi

2
1
~POLAK 2012-06-27 (18:19) 1 rok 9 miesięcy 27 dni 10 godzin i 5 minut temu

Teraz specom od historii zaczyna przeszkadzać orzeł. Może będzie bardziej pasował ten ze wschodu z dwoma głowami lub z zachodu prosty jak VW.

odpowiedz